Философ Фрэнсис Бэконның бір шығар-масында аралдағы Бенсалем мемлекетінің ақыл-ой орталығында Соломон үйіндегі технократтардың өмірдің бар саласын өзгер-тетін тәсілдері суреттелген екен. Әрине, көңілге қонымды. Біздегі бір табиғи нұсқа — атам қазақ кеңпейілдігімен жалған дүниенің шылбырына жармаспай, қу һәм сұм, зиянкес дұшпандарын да бауыр тұтып, таспен атқанды аспен атқан. Қазақ халқының Құдайшылығы Пайғамбарға (с.ғ.с.) тән көркем мінезді, ұлы Алладан келіп жатқан ақыл-ойдың іске асуы және қазақ жері соның орталығы деуге әбден болады. Алайда, «адамның жауы — адам» деп сарнайтын нарықтық заманда көп нәрсе көңілге дақ түсіріп, кейде мүминдік мінезден, салиқалы сабырдан әп-сәтте айыратыны өтірік емес. Осыған орай, меніңше, бізге «Дұға мұнарасы» керек секілді. Жер шарының барлық аймақтарына, тіпті елсіз далаға да. Мұсылман жамағаттары үшін азан, бес уақыт намаз, дұға аяттары алыс қашықтықтан естіліп, зор үн шығарып тұрса, нұр үстіне нұр емес пе? Ол үшін күн батареясымен жабдықталған, ұялы жүйедегі электронды, радиотолқынды дұға мұнараларын орнату керек. Әрине, мешіттер мен шіркеулер, храмдар тұрғанда қайдағы-жайдағы мұнараларды қу далаға, қалаға, сай-салаға самсатып зарлатып қою нағыз ақымақтың ісі дейтін қарсы пікірлер де айтылып қалуы әбден мүмкін. Мысалға, әлгі мұнаралардан шартарапқа жетіп жатқан ұлы Алланың дұға, аяттарының әуені көзге көрінбейтін қуат болып таралып, бар тіршілікке үндестік шуақ беріп, мамыражай жүйеге түсіріп, әсер етер еді. Себебі бүкіл әлем ұлы Алланың аяттарынан құралған. «Өздеріңе қалағанды өзгеге де қаламайынша толық иманға келмейсіңдер», — деген Пайғамбарымыздың (с.ғ.с.) асыл сөзі бар. Менікі — осылай етсек, ойлау мен көруден қалған пенделерге тұтылған перде ашылар ма еді деген үміт. Ұлы Алланың бүкіл жаратылысын сүйіп, мойындап, ақырет таразысында бар дүние куәлікке жүгінгенде баршамыз бір-бірімізге деген жақсы амалдарымыздың нәтижесін көргеніміз абзал болар еді.

Ештеңе тегіннен-тегін жаралған жоқ. Ұлы иеміз Аллаһ құл пенделері үшін өмір дүние әлемін әр жүйеге түсіріп, қолдарына беріп қойған. Соның бірегейі әрі көркемі «Өнер» деген бір тармақ. Оған да иман-самалының лебі жетер ме еді деген ой-сауал бар. Жер кепеге айналған өнер ауылына да бір өзгеріс керек-ау. Осы сөзді сол өнерді жасап біте қайнасып жүрген ағайын да дабыра ғып айтып жүр. Ол өзгеріс қандай болуы керек, көп жерде түсініксіздеу. Сөз мәндеріне қарасақ, ол кісілер әлдеқайдан келетін бір жаңалықты күтіп жүрген көрінеді. Оны қайсысы бұрын іздеп, тауып алып келеді, әзірге беймәлім. Әйтеуір бар үміттері көкжиек жақ. Соған қарап көздері талып таң қалдырар алтын айдарлы бір нәрестенің дүниеге шыр етіп келерін үздігіп тосып жүрген көрінеді. Ол өмірге келсе, «Өнердің» үстіне бозторғай жұмыртқалатар едік. Енді, міне, біреудің қаңсығын таңсық қылып жүрісіміз мынау. «Не болдық? Қайда барамыз?» — деп, Абызша күңіреніп, ештеңенің жауабы мен мәнісін таппай дал. Адамзат жарық қуып нұрланып, кеңістікке өтіп, көп нәрсені меңгеріп жатса да, уақыт өте сол істерінің кейбірі кемдеу болып, жетімсіздеу тұстары білініп жатады. Сол кемшілікті екінші біреу толтырып дамытып, өзгертіп отыру — заңды құбылыс. Өкінішке қарай, сол құбылыс та бізде көп себептермен тұйықталып тұр.

Квантты электрониканы жасаушылардың бірі физик Фримен Дайсон өткен ғасырдың алпысыншы жылдары жер шарын әр-түрлі метeориттік жауындардан, жер агрес-сорларының зиянкестігінен қорғайтын «Ға-рыштың қорғаныс қалқанын» жасау жөнінде ультрофантастикалық идея ұсыныпты. Оның бұл қылығын ғалымдар тосын қабылдап, есуастың ісіне балап «Дайсонның сферасы» деген әжуа балама тағып күлген екен. Арада жиырма жыл өткен соң әлгі күлегештер өздері СОП (Стратегическая Оборонная Инициатива) жобасын жасауға мәжбүр болыпты. Осыған ұқсас өнердегі ағайындар да өздері күтіп жүрген өзгеріс аяқ асты келе қалса, оны да қабылдаулары қиын болары айдан-анық. Егер ол шетелде туып, сонда дамыса, басқа көзбен қарап, бас шұлғып, соның көшірмесін жасап әуреге түсері де ақиқат. «Айта-айта Айстанға да келіп қалдық» демекші, ұзын сөздің қысқасы, бізге де Соломонның үйі секілді ұлттық ақыл-ой орталығы өте керек-ақ. Өркениетті елдердегі іс-тәжірибеден сабақ алып, көреген философ, ақын-жазушыларды, ғалымдарды, фантаст-технократтарды, өнертапқыштарды бір ша-ңыраққа жинап, қоғам құрсақ, өркениетті елдермен тереземіз шын теңелер еді.